Δείκτες Ευημερίας και Βιώσιμη Οικονομική Ανάπτυξη


Πληθαίνουν οι φωνές τελευταία που υποστηρίζουν πως το ΑΕΠ δεν θα πρέπει να είναι ο μοναδικός δείκτης για τον προσδιορισμό της οικονομικής ανάπτυξης μιας χώρας καθώς αυτός παρουσιάζει συγκεκριμένα μειονεκτήματα. Άλλωστε θα πρέπει να διαχωρίσουμε την οικονομική ανάπτυξη μιας χώρας από την οικονομική μεγέθυνσή της όπως αντίστοιχα ο διάσημος οικονομολόγος Keynes διαχωρίζει την οικονομική μεγέθυνση από την ποιότητα ζωής λέγοντας μάλιστα ότι η πρώτη δεν συνεπάγεται απαραίτητα την δεύτερη.

Τι γίνεται όμως και από τη μία έχουμε θεαματική μεγέθυνση του ΑΕΠ αλλά αυτή η μεγέθυνση δεν συνοδεύεται και από αντίστοιχη μεταβολή στην ποιότητα ζωής; Δύο είναι κυρίως οι λόγοι: πρώτον, το γεγονός ότι το προϊόν της μεγέθυνσης του ΑΕΠ δεν κατανέμεται ισόνομα, αλλά αντίθετα υπάρχει ανισοκατανομή του εισοδήματος με ότι αυτό συνεπάγεται για την κοινωνική συνοχή. Η παραπάνω διαπίστωση της διεύρυνσης της ανισότητας παρά την οικονομική μεγέθυνση των κρατών έχει άλλωστε επαληθευθεί και από τον Kuznets και την γνωστή υπόθεση του ανεστραμμένου U μεταξύ διανομής και οικονομικής μεγέθυνσης. Πολύ απλά δηλαδή, μια αύξηση στο ΑΕΠ μιας χώρας μπορεί να σημαίνει απλά ότι αυξάνεται το εισόδημα των πλουσίων. Δεύτερον, ότι το προϊόν της οικονομικής μεγέθυνσης πολλές φορές προέρχεται από την κατασπατάληση φυσικών πόρων και την περιβαλλοντική καταστροφή η οποία όμως μέχρι σήμερα δεν υπολογίζεται. Αν για παράδειγμα συμβεί μια μεγάλη οικολογική καταστροφή αυτή θα υπολογιστεί ως αύξηση του ΑΕΠ δεδομένου ότι όλα τα έξοδα για την αποζημίωση αλλά και τον περιορισμό της καταστροφής θα προσμετρώνται θετικά στο ΑΕΠ. Δεν θα μετρηθεί όμως η ίδια η καταστροφή της φύσης.

Οι παραπάνω λόγοι καθιστούν σαφές ότι η ποιότητα ζωής και η οικονομική ανάπτυξη γενικότερα θα πρέπει να περιγράφονται από πολλούς όχι μόνο ποσοτικούς αλλά και ποιοτικούς δείκτες. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε που ο ΟΟΣΑ υιοθετεί τον Δείκτη Ανθρώπινης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (HDI) σαν έναν από τους δείκτες κοινωνικής ευημερίας. Ο συγκεκριμένος δείκτης περιλαμβάνει για παράδειγμα το ποσοστό παιδικής θνησιμότητας, το επίπεδο εκπαίδευσης, το προσδόκιμο ζωής, την εγκληματικότητα, την φτώχεια κ.τ.λ. Θα πρέπει δηλαδή για την μέτρηση της ποιότητας ζωής να βασιστούμε σε δείκτες που εκτός από την οικονομική κατάσταση να λαμβάνουν υπόψην τις υπόλοιπες τρεις διαστάσεις που συνθέτουν την «ποιότητα ζωής» και οι οποίες είναι η περιβαλλοντική, η κοινωνική και η θεσμική.

Η οικονομική ανάπτυξη, δηλαδή, έχει πολυδιάστατο χαρακτήρα και αποτελεί μια δυναμική διαδικασία οικονομικής διεύρυνσης και κοινωνικής αλλαγής, σημαίνει δε όχι απλή αύξηση των παραγωγικών δυνατοτήτων μιας χώρας αλλά βαθύτερη μεταλλαγή της σε επίπεδο διάρθρωσης της οικονομίας, θεσμικού πλαισίου, προστασίας του καταναλωτή και του περιβάλλοντος, παιδείας, υγείας κ.τ.λ. Και μάλιστα θα πρέπει να επιδιώκουμε όχι απλά και μόνο «οικονομική ανάπτυξη» αλλά «βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη», ανάπτυξη δηλαδή πάνω σε ηθικές βάσεις στην οποία δεν θα έχει σημασία μόνο ο στόχος που πρέπει να επιτευχθεί αλλά και τα μέσα που θα χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη αυτού του στόχου.

Και επειδή ως λαός δεν έχουμε περιβαλλοντική παιδεία θεωρώ απαραίτητο ένα μάθημα σχετικό με την περιβαλλοντική επιστήμη σαν μάθημα γενικής παιδείας στο λύκειο, όχι τεχνικό και ιδιαίτερα εξειδικευμένο αλλά ικανό να μπορεί να μεταφέρει το μήνυμα της βιώσιμης ανάπτυξης και της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης. Όπως επίσης, θεωρώ χρέος της πολιτείας και του υπουργείου παιδείας την συνέχιση των προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στην δευτεροβάθμια αλλά και τριτοβάθμια εκπαίδευση όπως επίσης και την αύξηση του αριθμού των περιβαλλοντικών κέντρων ανά την Ελλάδα.

Βιβλιογραφία και αφορμή για το post αυτό ήταν το παρακάτω:

Ανδρέας Α. Παπανδρέου, Ευτύχιος Σ. Σαρτζετάκης, «Βιώσιμη Ανάπτυξη: Οικονομική Επιστήμη και Διεθνές Θεσμικό Πλαίσιο», Δεκέμβριος 2002.

Αν σας άρεσε το post κάντε κλίκ στη Μελισσούλα…!

buzz it!

Advertisements

2 Σχόλια on “Δείκτες Ευημερίας και Βιώσιμη Οικονομική Ανάπτυξη”

  1. Ο/Η Darthiir the Abban λέει:

    Να σου πώ ότι είσαι ο πρώτος που ασχολείται καθαρά με οικονομικά και ακούω να μιλάει για οικονομική ανάπτηξη πάνω σε ηθικές βάσεις;

    Γιατί αυτό δεν εφαρμόζεται ουδέποτε από κανέναν ιδιώτη αλλά και από κανέναν οικονομολόγο του;

  2. Ο/Η fititakos λέει:

    Ξέρεις το θέμα της βιώσιμης ανάπτυξης, είναι «σχετικά» καινούριο. Οι οικονομολόγοι είχαν προσκολληθεί τόσα χρόνια στο ΑΕΠ σαν μέτρηση της ευημερίας ενός κράτους αλλά αυτό παρουσίαζε πολλά μειονεκτήματα καθώς όταν είχε εφευρεθεί σαν δείκτης, χρησιμοποιούνταν για τις ανάγκες μέτρησης της παραγωγικότητας στον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Από τότε, οι κοινωνίες (ακόμη και οι αμιγώς καπιταλιστικές) άλλαξαν, όπως άλλαξε και ο τρόπος του επιχειρείν. Η ευημερία ενός ατόμου αλλά και του συνόλου της κοινωνίας έπαψε να προσδιορίζεται μονοδιάστατα χρησιμοποιώντας αποκλειστικά και μόνο το ΑΕΠ. Αυτή η αλλαγή οδήγησε σιγά σιγά και στη χρήση επιμέρους δεικτών π.χ. δείκτες μορφωτικού επιπέδου κ.τ.λ. για την διαπίστωση του κατά πόσο έχουμε αναπτυχθεί. Μια οργανωμένη προσπάθεια όμως γίνεται τα τελευταία χρόνια από πολλούς επιστήμονες παγκοσμίως. Μάλιστα αυτό που λές, ότι δεν εφαρμόζεται από κανέναν οικονομολόγο κανενώς επιχειρηματία όντως ισχύει διότι κανένας δεν υποχρεώνει τον επιχειρηματία (νομικά) να συμπεριλαμβάνει στο κόστος του και το περιβαλοντικό κόστος από την υποβάθμιση του περιβάλλοντος που προκαλεί αλλά και μέχρι τώρα επιστημονικά δεν ήταν εφικτό κάτι τέτοιο. Η μόνη υποχρέωση που έχει κάποιος επιχειρηματίας (και αμφιβάλλω αν τηρείται και αυτή) είναι να συμμορφώνεται με την χρήση π.χ. φίλτρων ή οτιδήποτε άλλο ώστε να μην επιβαρύνει πολύ το περιβάλλον. Δειλά δειλά όμως αρχίζει να εμφανίζεται ένας κλάδος που λέγεται «πράσινη λογιστική» και της οποίας στόχος είναι ακριβώς αυτός. Να μπορέσει να αλλάξει τα τρέχοντα λογιστικά συστήματα, ώστε να συμπεριλαμβάνουν και το περιβαλλοντικό κόστος. Και να σου πω και κάτι; Πολλές από τις επενδύσεις που έγιναν τόσα χρόνια σε όλο τον κόσμο δεν θα ήταν κερδοφόρες αν συνυπολογίζονταν το περιβαλλοντικό κόστος. Αλλά δυστυχώς κάτι τέτοιο δεν γίνεται, γι’ αυτό έχουμε φτάσει στο σημείο να κατασπαταλούμε τους φυσικούς πόρους.


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s